Close

06-24226468 webmail@gregtheulings.nl

Het principe achter belichting en helderheid van je camera

Heb jij jezelf weleens afgevraagd hoe je camera weet welke belichting er nodig is voor een ‘goed belichte’ opname? Hoe weet de camera nu eigenlijk welke sluitertijd, diafragma of ISO waarde de camera moet gebruiken? De helderheid van een opname wordt bepaald door de lichtmeting. In deze blog leg ik je uit hoe het fenomeen van automatische lichtmeting en belichting in je camera eigenlijk werkt.

JE CAMERA DENKT NIET WIT, DENKT NIET ZWART, MAAR DENKT GRIJS

Om te begrijpen hoe de camera weet welke belichting correct is, moet je allereerst weten dat je camera géén kleuren ziet. De lichtmeter in je camera ziet alles zwart/wit als in een zwart wit opname. Vervolgens mixt je camera alle schaduwen en hooglichten, telt deze bij elkaar op en maakt er vevolgens een gemiddelde van. De uitkomst van die rekensom is eigenlijk altijd min of meer hetzelfde!

Afbeelding: © Greg Theulings.

In 75% tot 80% van alle gevallen is de uitkomst namelijk ongeveer 50% grijs. Omdat die die rekensom vrijwel altijd klopt wordt hij ook op deze wijze toegepast in de lichtmeter van je camera. De verschillende lichtmeetmethodes waarover je camera beschikt maken allemaal gebruik van dit 50% principe, alleen de manier waarop de schaduwen en hooglichten gemengd wordt verschilt daarbij.

GOED MAAR NIET FOUTLOOS

Ondanks dat deze lichtmeetmethode voor het meerendeel van de foto’s correct werkt, is de lichtmeter in je camera niet onfeilbaar. Soms laat hij namelijk ook weleens een steekje vallen. Dat is meestal het geval als de verhouding tussen schaduwen en hooglichten niet klopt Denk daarbij bijvoorbeeld maar eens aan een sneeuwlandschap, of een zandstrand op een zéér zonnige dag. Ook bij tegenlichtsituaties is de kans groot dat de belichtingsmeter het ‘fout’ zal hebben behoorlijk groot.

Het omgekeerde gaat ook op. In donkere situaties, bijvoorbeeld bij nachtopnames in een donker bos, of wanneer je een zwarte achtergond gebruikt kan de lichtmeter er eenvoudig naast zitten.

In die situaties waarin de omgeving heel helder wordt weergegeven, of wanneer de omgeving juist heel donker is zal de lichtmeter automatisch corrigeren. Als je de camera dan zelf zijn gang laat gaan wordt alles grijs en grauw terwijl deze eigenlijk lichter of donkerder zou moeten zijn.

Afbeelding: © Greg Theulings.

Probeer het zelf maar eens, want het héél gemakkelijk om je camera voor de gek te houden! Alles wat je daarvoor nodig hebt is een wit en een zwart velletje papier ter grootte van een A4’tje. Op deze velletjes papier zet je in het midden vervolgens een duidelijk zichtbaar kruisje. Dat kruisje is namelijk nodig om de camera automatisch scherp te laten stellen.

Stel nu de camera in zodat je zelf het diafragma, de sluitertijd en de ISO moet instellen. Ofwel, zorg ervoor dat jij volledige controle hebt over de drie belichtingsparameters van je camera. Zorg er nu voor dat het vel papier het volledige kader vult en laat de camera scherpstellen op het vel papier.

Je zult nu zien dat wanneer je de belichting precies correct instelt het vel papier als ‘grijs’ wordt weergeven in de zoeker (of achterop het LCD scherm), ondanks dat je wit of zwart vel papier zou willen fotograferen. Ook zul je zien dat het histogram ‘precies’ in het midden een duidelijke piek laat zien. Dat komt doordat de camera zal corrigeren naar de eerder besproken 50% grijswaarde.

BELICHTINGSCOMPENSATIE

Om toch de juiste weergave te verkrijgen wanneer je een donkere of juist heel heldere scene wil fotograferen zul de de camera daarvoor moeten compenseren. Je zult bij een hele heldere te fotograferen scene (bijvoorbeeld strand, sneeuw of zonsondergang), dus ook moeten helpen om de opname weer helder te krijgen.

Het klinkt dan heel tegennatuurlijk! Maar in zo’n situatie zul je de sluitertijd moeten verlengen, of de ISO waarde moeten verhogen. Wil je juist een donkere scene donker houden, dan zul je juist de sluitertijd moeten verkorten, of de ISO waarde moeten verlagen. Bijvoorbeeld in een situatie waarbij je bij een tegenlichtopname graag een silhouette wil fotograferen of als de wolkenpartij mooi moet uitkomen.

Afbeelding: © Greg Theulings.

Maak je gebruik van een halfautomaat functie zoals bijvoorbeeld ‘diafragmavoorkeur’, dan zul je gebruik moeten maken van de grote belichtingscompensatieknop die daarvoor bovenop op je camera aanwezig is.

Bij iedere camera uit de Fujifilm X-Serie kun je deze knop in ieder geval verstellen van 0 naar -3 en van 0 naar +3 stops Ev in stapjes van 1/3e stop. Wanneer je deze knop naar ‘plus’ (met de klok mee) draait dan zal het beeld in de zoeker of achterop het LCD scherm helderder worden. Wanneer je de belichtingscompensatieknop naar ‘Min’ (tegen de klok in) draait, dan zal het beeld in de zoeker of achterop het LCD scherm donkerder worden. Ook zul je daarbij zien dat de belichtingsmeter daarbij van ‘0’ naar boven gaat (plus) als het beeld helderder wordt, en naar beneden gaat (min) als het beeld donkerder wordt.

Wanneer je gebruik maakt van diafragmavoorkeur zul je zien dat de sluiterijd daarbij toeneemt (plus), of juist korter wordt (min). Als je gebruik maakt van ‘sluitertijdvoorkeur’ zul je het diafragma verder open draaien (plus), of juist knijpen (min).

Bij gebruik van de halfautomaaat sluitertijdtijdvoorkeur is het héél belangrijk dat je goed oplet dat het diafragma niet in het ‘rood’ in de zoeker wordt weergegeven. Een ‘rode’ weergave van het f-getal betekent namelijk dat het diafragma niet zover geopend of gesloten kan worden. Daarmee ga je dan voorbij aan wat de camera nog kan. De opname zal dan gegarandeerd over- of onderbelicht zijn.

De draaiknop belichtingscompensatie op de nieuwste generatie camera’s uit de X-Serie van Fujifilm beschikken ook over een ‘C’ stand. De ‘C’ staat daarbij voor ‘command’, en het betekent dat je door het kort indrukken van het wieltje voorop de camera de belichtingscompensatie kunt aanpassen door aan dit wieltje te draaien.

CONCLUSIE

Nu je weet hoe de belichting van je camera wordt gemeten ben je als het goed is straks iedere belichtingssituatie de baas. Je weet nu precies wanneer je moet compenseren en dat je bij een heldere scene bijvoorbeeld de sluitertijd juist moet verlengen in plaats van verkorten om een heldere juist belichte opname te krijgen. En dat je bij een donkere scene juist de sluitertijd iets zult moeten verkorten om te compenseren voor een te helder beeld. Je kunt dit doen via de knop belichtingscompensatie wanneer je gebruik maakt van de (half)automaat standen op je camera, of door aan de sluitertijd of ISO knop te draaien wanneer je de camera handmatig wil instellen.

Meer weten over Fujifilm X camera’s?

Ben je al een Fujifilm gebruiker, of zou je graag meer willen weten over Fujifilm X camera’s, dan is er ook een hele leuke Facebook groep die ik onderhoud en waar je lid van kunt worden. ‘Fujifilm X-Serie Vraagbaak en Foto’s‘, is momenteel de grootste Fujifilm X community van de Benelux. Klik op deze tekst om lid te worden van deze groep.

error: